agroactualiteiten oktober 2026
Ach, dat is voor later. Toch?
De kunst van het politieke doorschuiven.
Een paar weken geleden reed ik met vijf reisgenoten in een busje over de smalle wegen van Ierland. Links rijden, groene weilanden, heuvels waar nauwelijks een boom op staat (mooi verhaal, maar voor een andere keer) en ontzettend vriendelijke mensen. We waren er om iets te leren van de Ierse landbouw.
Tijdens een bezoek aan een melkveehouder kwam een bekend onderwerp voorbij. Stikstof! Ook Ierland worstelt met milieuregels en derogatie. Daar gaat het vooral om de waterkwaliteit, terwijl wij in Nederland vastlopen op stikstofdepositie in natuurgebieden. Maar de overeenkomst is treffend. Jarenlang werden boeren gestimuleerd om te groeien en te investeren, waarna de overheid met allerlei beperkingen komt. Al in de jaren tachtig spraken we over zure regen, vermesting en verzuring. We wisten dus dat er iets moest gebeuren. De landbouw investeerde fors, maar ondertussen bleef de overheid uitbreiding stimuleren. Het melkquotum verdween in 2015, nieuwe stallen werden gebouwd en banken financierden. Totdat in 2019 de Raad van State het Programma Aanpak Stikstof onderuit haalde. We hadden toekomstige milieuwinst alvast gebruikt om economische ontwikkelingen mogelijk te maken.
Deed me denken aan een collega-hardloper uit begin jaren negentig. We liepen beiden wedstrijden in de Europese Crosscup en ontvingen voor iedere start een mooie vergoeding. Mijn collega had van toekomstige startgelden alvast een prachtig Auping-bed gekocht. Dat ging prima, totdat hij geblesseerd raakte. Weg startgeld! Maar dat bed moest natuurlijk nog wel betaald worden.
Als bedrijfsadviseur zou ik een ondernemer die toekomstige inkomsten alvast uitgeeft toch even stevig toespreken. Maar blijkbaar gelden bij de overheid andere uitgangspunten. En vervolgens wijzen we naar de boeren, Europa, natuurorganisaties en de rechter. Maar wie had eigenlijk al die jaren aan het stuur gezeten?
Een soort van vergelijking is er ook bij de Franse staatsschuld. Bijna 118 procent van het bruto binnenlands product. In Italië zelfs bijna 139 procent, terwijl Europa een referentiewaarde van 60 procent hanteert. Herinneren we ons Griekenland nog? Vanaf 2010 moest het land ingrijpend bezuinigen en hervormen. De gevolgen voor de bevolking waren enorm. Natuurlijk had Griekenland zelf grote fouten gemaakt, maar de rekening werd stevig gepresenteerd. Frankrijk en Italië krijgen daarin tegen de tijd om hun begrotingen op orde te brengen.
Nog zo’n onderwerp waarbij we problemen voor ons uitschuiven, is klimaatverandering. We zien overstromingen, bosbranden en smeltende gletsjers. Maar ach, Nederland is maar een klein landje. Wat kunnen wij veranderen? Wordt het warmer, dan schaffen we een airco aan. Valt er minder sneeuw, dan vinden we het jammer dat we straks niet meer fatsoenlijk op wintersport kunnen. En de Elfstedentocht? Inmiddels alweer 29 jaar geleden! Onlangs zag ik beelden van de Matterhorn in Zwitserland. Die prachtige berg, bekend om zijn witte sneeuwtop, stond er eind september vrijwel kaal bij. Natuurlijk varieert de sneeuwbedekking, maar de achteruitgang van de Alpengletsjers is onmiskenbaar.
We bekijken de beelden, vinden het verschrikkelijk en gaan over tot de orde van de dag. Eigenlijk een wonderlijke gedachte. We passen ons aan de gevolgen aan, maar willen de oorzaken liever niet aanpakken. Ook binnen de landbouw herken ik dat doorschuiven. Bij bedrijfsoverdrachten kom ik financieringen tegen met aflossingstermijnen van vijftig jaar. Prachtig voor de liquiditeit van vandaag, maar hoe zit het over tien jaar wanneer een zoon of dochter het bedrijf wil overnemen?
Tijdens een marathon in New York liep ik met een groepje de Queensboro Bridge op. Het tempo ging omhoog en ik besloot ze te laten gaan. Op First Avenue lag ik tweehonderd meter achter, met nog vijftien kilometer te gaan. Bij de finish lag ik een kwartier voor op de eerstvolgende loper uit dat groepje. Ik had mijn krachten beter verdeeld. Wat je in het begin te veel aan energie uitgeeft, betaal je later dubbel en dwars terug. De politiek lijkt precies het tegenovergestelde te doen. Vandaag moet alles goed voelen. De moeilijke kilometers komen later wel. En dan zit er misschien alweer een andere regering, links of rechts.
Gelukkig zijn er ook altijd wel lichtpuntjes. Afgelopen vrijdag werd bekend dat de Nobelprijs voor de Vrede naar de Zuid-Afrikaanse juriste Navi Pillay gaat, voormalig rechter van het Internationaal Strafhof. Terwijl Donald Trump en zijn regering dat Strafhof fel bestrijden, wordt juist iemand onderscheiden die haar leven heeft gewijd aan de internationale rechtsorde. Geen Trump, maar Navi Pillay! Je zou het bijna een diplomatieke middelvinger kunnen noemen. Maar wellicht is het vooral een teken van hoop. Dat er nog mensen zijn die principes belangrijker vinden dan politieke macht.
Uiteindelijk kom ik weer bij de landbouw terecht. Een goede boer kijkt niet alleen naar de oogst van dit jaar, maar ook naar de vruchtbaarheid van zijn grond voor de volgende generatie. Waarom lukt ons dat als samenleving toch zo moeilijk?
Misschien moeten we onze kinderen alvast uitleggen waarom we noodzakelijke beslissingen telkens uitstellen. Of zullen we dat gesprek ook nog maar even uitstellen?
Ach, dat is voor later. Toch?
© Herman